Wat is nu eigenlijk die ‘sleepwet’?

Komende woensdag is het zo ver. We mogen stemmen voor zowel de gemeenteraadsverkiezingen als de omstreden ‘Sleepwet’… maar, wat is deze sleepwet nou precies? Waar draait het referendum om en wat ga ik stemmen? Lees vandaag mee in dit blog om de antwoorden op deze vragen te ontdekken, zodat jij ook weet waar het over gaat, hoe ik er over denk en je tijdens het referendum hopelijk een geïnformeerde stem kan laten horen!

Sleepwet?

De nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV) is er op gericht om massaal informatie te kunnen vergaren. Waar we vroeger vooral via de lucht communiceerden, wordt er nu veel gebruik gemaakt van kabels. Deze kabels zijn op dit moment alleen niet toegankelijk voorzowel de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) als voor de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Dit betekent dus dat al het dataverkeer dat via de kabel gaat nu niet gecontroleerd kan worden. Ook wordt er tegenwoordig veel meer in de cloud opgeslagen, waar de huidige wetgeving niet op gericht is. Het is dus tijd om de wetten aan te passen aan de huidige samenleving.

De wet wordt ook wel de ‘sleepwet’ genoemd, omdat er bij het verzamelen van informatie ook van onschuldige burgers informatie wordt onderschept. Zo mogen de inlichtingendiensten met de wet ook individuen of bedrijven in de omgeving van hun doelwit hacken. Ongeacht of deze mensen wel of niet verdachte gedragingen vertonen. Deze informatie staat dan allemaal op de servers van de overheid.

Het is dus wel zo dat de inlichtingendiensten alleen informatie mogen vergaren met een bepaald doel en irrelevante informatie van onschuldige burgers zo snel mogelijk moet worden vernietigd, maar dit is mits zij is onderzocht op relevantie voor het onderzoek (en waarvan blijkt dat dit niet relevant is). Overige opgehaalde informatie, die dus (nog) niet onderzocht is, mag gewoon drie jaar in je dossier blijven pronken.

Er is geen controle

Nouja, dat is niet helemaal waar. Controle is er wel: Namelijk de CTIVD, ofwel de Commissie van Toezicht Voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Ik hoef je hopelijk niet uit te leggen dat het over het algemeen als positief wordt beschouwd dat de Staat niet zomaar zonder verantwoording af te hoeven leggen kan doen en laten wat ze wil. Een onafhankelijke partij die toezicht kan houden of de inlichtingendiensten op rechtmatige wijze hun informatie vergaren én de informatie die zij verkrijgen rechtmatig gebruiken, klinkt als een goed plan. De enige stap die hierin echter bindend is, bevindt zich vooraf in de keten. De inlichtingendiensten toetsen bij het CTIVD of er toestemming kan worden verleend om volgens de wet informatie te vergaren. Opzich natuurlijk heel erg goed. Het is echter zo dat wanneer de toestemming eenmaal is verleend, de minister de uitspraken van deze commissie helemaal niet meer hoeft te volgen. Dat betekent dat deze commissie de minister niet kan dwingen om met de onrechtmatige informatievergaring te stoppen en de reeds vergaarde informatie te vernietigen wanneer blijkt dat dit toch niet volgens de wet wordt gedaan.

Had ik trouwens al gezegd dat deze gegevens, ongefilterd, onbekeken en ononderzocht uitgewisseld mogen worden met buitenlandse inlichtingendiensten (ook die van landen die het niet zo nauw nemen met mensenrechten). Ook wanneer je niet verdacht bent in een onderzoek. Dit betekent dat je als politiek vluchteling, of persoon met kritiek op de overheid, zwaar de pineut kan zijn wanneer onze overheid besluit deze informatie te delen, of in iets reeëler scenario te ruilen (tegen bijvoorbeeld andere informatie, of zelfs mensen of middelen) met de overheid van dat andere land. Overigens heb je er dan helemaal geen controle meer op; Je weet natuurlijk vooraf niet hoe het met de wetten, regels en bewaartermijn ten opzichte van de informatie in dat land staat.

Ik heb toch niks te verbergen?

“If you’ve nothing to hide you have nothing to fear”

De bovenstaande zin werd gesproken door Joseph Goebbels. In de tijd voor de TweedeWereldoorlog, waar besloten werd alle geloofsovertuigingen te registreren. Dit leek in eerste instantie iets heel onschuldigs om vrij te geven, maar bleek later een grond waarop de Nazi’s mensen zouden gaan vervolgen en de Tweede Wereldoorlog ontketenden. Vooral als je niet weet wat het precies is wat je precies zou moeten verbergen en waarnaar gezocht wordt, heeft iedereen wat mij betreft iets te verbergen. Natuurlijk ga ik er nu echt niet van uit dat de Nederlandse Staat er op uit is om machtsmisbruik te maken, maar ik vind het heel belangrijk om te blijven onthouden dat de huidige samenleving niet per se een afspiegeling is van de toekomst. Je kunt nu nog niet voorspellen hoe een land er over een aantal jaar uitziet en wat voor type regering er dan aan de macht is. Ik voel me er niet veilig bij dat al mijn informatie open en bloot kan worden ingezien door mensen die mogelijk in de toekomst aan de macht komen, ongeacht of ik nu vind dat ik iets te verbergen heb of niet.

Niet iedereen die iets te verbergen heeft is een slecht persoon. Wat als we straks een nutcase aan de macht krijgen die jou om wat voor reden dan ook (racisme, homofobie, angst voor klokkenluiden etc.) wil vervolgen? Dan valt er toevallig een vergezocht patroon te vinden in die ene keer dat je je na die actiefilm afvroeg hoe een handgranaat eigenlijk precies werkt. Of kun je worden gechanteerd met ‘dat ene’ filmpje dat je laatst keek (en nee dan bedoel ik niet dat kattenfilmpje). Of natuurlijk gewoon het feit dat je als LGBT anoniem steun zoekt op een forum, of dat je wel eens uit pure nieuwsgierigheid hebt opgezocht wat de beste manier is om jezelf om het leven te brengen. Een mooie quote van Franse Kardinaal de Richelieu:

“If one would give me six lines written by the hand of the most honest man, I would find something in them to have him hanged”

Deze zin doelt er op dat, in dit geval de overheid, altijd wel iets kan vinden is om iemand op te pakken. Ook al doe je het niet bewust of ben je je er niet eens van bewust… Als al je gegevens op straat liggen kan alles uit de context worden gehaald of conclusies worden getrokken. Dit hoeft niet eens op een crimineel vlak te zijn. Wat nu als je net iets te vaak verschillende symptomen op Google opzoekt en je zorgverzekering aan de hand daarvan ineens onbetaalbaar wordt? Zomaar één van de mogelijkheden.

Als ik je zou vragen of ik zou mogen zien wat voor foto’s/berichten/filmpjes e.d. je op je telefoon hebt staan, waarvoor je dit jaar allemaal de huisarts hebt bezocht, wat voor websites je in je vrije tijd bezoekt, hoe vaak je stiekem het profiel van de nieuwe vlam van je ex hebt bekeken en wat voor porno je kijkt… hoe ongemakkelijk zou je hier dan van worden? Waarom vinden we het dan geen probleem wanneer al deze informatie ergens wordt opgeslagen, aan jou wordt gekoppeld, aan elkaar wordt gekoppeld en waarvan het ook nog eens onduidelijk is voor wie dit toegankelijk is of ooit gaat zijn?

Jij misschien niet…

Maar goed, stel, je hebt echt niks te verbergen. Stel het zou zo kunnen zijn dat er helemaal niks te vinden is waar je op gepakt zou kunnen worden. Waarom zou je dan tegen de sleepwet stemmen? Omdat er altijd anderen zijn die, in ons belang, wel iets te verbergen hebben. Hier heb ik het over journalisten, advocaten, medici, klokkenluiders, activisten… Dingen zoals persvrijheid en het medisch beroepsgeheim kunnen met de sleepwet in het geding kunnen komen. Journalisten durven bepaalde meningen of onderwerpen niet meer aan te halen, klokkenluiders zijn nooit meer anoniem en mensen die bijvoorbeeld lijden aan pedofilie durven hiervoor niet meer professionele hulp te gaan zoeken.

Slechte bedoelingen?

Nogmaals, ik denk echt niet dat de overheid op dit moment slechte bedoelingen heeft met deze wet. Er is ook duidelijk geformuleerd dat het onderscheppen van grote hoeveelheden data op deze manier alleen toegestaan is wanneer er geen andere, betere mogelijkheden voor handen zijn en we hebben nu natuurlijk het CTIVD om een oogje in het zeil te houden. Allemaal op zich goede ontwikkelingen. Het is een feit dat de samenleving steeds meer digitaliseert en communicatie daardoor verandert. Daarom begrijp ik volledig dat het belangrijk is dat overheid en inlichtingendiensten meegaan met deze ontwikkelingen. En uiteraard steek ik ook twee duimpjes omhoog voor het onderscheppen en veroordelen van terroristen en ander crimineel gespuis. Ik vind echter wel dat de onschuldige burger beschermd moet worden en dat privacy een recht is dat niet zomaar weggenomen mag worden. Nog een mooie quote, van Edward Snowden dit keer:

“When you say: “I have nothing to hide”, you’re saying: “I don’t care about this right.” You’re saying: ‘”I don’t have this right, because I’ve got to the point where I have to justify it.” The way rights work is, the government has to justify its intrusion into your rights.”

Oftewel, privacy is iets waar je recht op hebt. Dit recht mag door de overheid niet geschonden worden zonder daar aanleiding voor te hebben. Hier kan ik me wel in vinden… Waarom moeten wij ons verantwoorden voor waarom wij recht hebben op privacy? Hebben we een crimineel feit begaan? Dan hebben we dit vertrouwen geschonden en mag de overheid hier ook hun grens in verleggen, vind ik. Eerder niet. Ik denk dat het zeker belangrijk is om te zorgen dat ons onderzoeks-, vervolgings- en rechtssysteem klaar zijn voor de moderne tijden, maar wat mij betreft is dit niet de manier om dit te doen. Ik stem woensdag daarom ook tegen de sleepwet.

Wat vind jij van de sleepwet? Stem je voor of tegen? Ik ben erg benieuwd wat jullie er van vinden!

One thought on “Wat is nu eigenlijk die ‘sleepwet’?

  1. Bedankt voor je goede (en makkelijk leesbare) uitleg. Ik ben tegen die sleepwet, niet omdat ik iets te verbergen heb maar als dingen tegen me gebruikt zouden kunnen worden ben ik daar geen voorstander van.
    Zo lang ze die wet niet aanpassen (door bijvoorbeeld alleen criminelen of verdachte personen te screenen) ga ik er niet voor stemmen!

Laat een reactie achter op DinjaDONUT Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *